De secretaris-generaal waarschuwt voor een 2026 dat gekenmerkt zal worden door instabiliteit en mondiale uitdagingen.
"Constante chaos en verrassingen." Zo omschreef de secretaris-generaal van de VN 2026 tijdens zijn eerste persconferentie van het jaar.
António Guterres vergeleek de internationale politiek met de natuurkunde en wees erop dat "elke actie een reactie teweegbrengt", maar dat deze reacties in de geopolitiek onvoorspelbaar en gevaarlijk zijn.
De secretaris-generaal benadrukte dat straffeloosheid, de uitholling van het internationaal recht en bezuinigingen op humanitaire hulp conflicten, ongelijkheid en ontheemding aanwakkeren. Hij waarschuwde ook voor de gevolgen van klimaatverandering en de machtsconcentratie in technologiebedrijven, die zonder adequate regelgeving instabiliteit veroorzaken.
“ We zijn getuige van wat wellicht de grootste machtsoverdracht van onze tijd is, niet van overheden naar het volk, maar van overheden naar private technologiebedrijven. Wanneer technologieën die gedrag, verkiezingen, markten en zelfs conflicten beïnvloeden, zonder checks and balances functioneren, is het antwoord geen innovatie, maar instabiliteit .”
Geconfronteerd met deze uitdagingen benadrukte Guterres de noodzaak van wereldwijde hervormingen : versterking van multilaterale instellingen, garantie van vrede op basis van internationaal recht, hervorming van de Veiligheidsraad , versnelling van duurzame ontwikkeling en modernisering van de mondiale financiële architectuur, inclusief de schulden van ontwikkelingslanden en eerlijke deelname aan internationale financiële instellingen.
"Structuren zijn misschien verouderd, maar waarden niet," benadrukte de VN-functionaris, verwijzend naar degenen die "alles riskeren" om ze te verwezenlijken, of het nu gaat om een demonstrant die repressie ondergaat, een journalist die de persvrijheid verdedigt of een gewone burger die opkomt voor zijn naaste.
Na maandenlange ontheemding keren families terug naar hun gemeenschappen in Soedan, waar ze vaak beschadigde huizen en beperkte voorzieningen aantreffen.
Meer dan drie miljoen mensen keren terug naar Soedan, maar onveiligheid en verwoesting blijven voortduren.
De Internationale Organisatie voor Migratie ( IOM ) waarschuwt voor toenemende humanitaire noden in Soedan, waar meer dan drie miljoen mensen zijn teruggekeerd naar hun thuisgebieden ondanks de wijdverspreide verwoesting van huizen, basisvoorzieningen en essentiële infrastructuur.
Volgens de IOM weerspiegelen deze terugkeer de veerkracht en vastberadenheid van Soedanese families om hun leven weer op te bouwen. Terugkeer betekent echter niet dat men terugkeert naar veilige of stabiele omstandigheden. Veel mensen treffen hun huizen verwoest aan, de voorzieningen zijn ernstig beperkt en de toekomst is onzeker, waardoor duurzame steun essentieel is.
De grootste aantallen terugkeerders werden geregistreerd in de deelstaat Khartoem, met meer dan 1,3 miljoen mensen, gevolgd door Aj Jazirah. Het merendeel van deze terugkeerders betrof intern ontheemden, terwijl sommigen afkomstig waren uit buurlanden zoals Egypte, Zuid-Soedan en Libië.
Tegelijkertijd blijft het geweld leiden tot verdere ontheemding, met name in Darfur en Kordofan. Soedan blijft 's werelds grootste crisis op het gebied van ontheemding, nu het conflict zijn derde jaar ingaat.
De IOM benadrukt de dringende noodzaak van duurzame humanitaire financiering ter ondersteuning van terugkeerders en om te werken aan blijvende oplossingen.
Een persoon kijkt naar een raam.
Expert pleit voor opname van gijzeling in het Verdrag inzake misdaden tegen de menselijkheid.
Een mensenrechtendeskundige heeft opgeroepen om gijzeling expliciet op te nemen in het toekomstige Verdrag inzake misdaden tegen de menselijkheid, waarover momenteel onderhandelingen gaande zijn tussen staten.
De speciale rapporteur inzake foltering**, Alice Jill Edwards, waarschuwde dat het uitsluiten van deze praktijk een ernstige lacune in de internationale bescherming vormt, vooral in een context waarin gijzeling steeds vaker als opzettelijke tactiek wordt gebruikt in gewapende conflicten en door staten.
Volgens de expert veroorzaakt deze praktijk diepgaand fysiek en psychisch lijden bij de slachtoffers en leidt het tot jarenlange angst, vrees en onzekerheid voor hun families. Edwards merkte op dat gijzeling weliswaar marteling kan zijn, maar dat het ook een apart misdrijf is volgens het internationaal recht, en benadrukte dat de Algemene Vergadering van de VN de ernst ervan in 2025 heeft erkend.
De rapporteur waarschuwde tevens dat gijzeling in conflictsituaties het geweld kan verlengen, vredesprocessen kan belemmeren en verdere ontvoeringen kan aanmoedigen.
Door dit misdrijf in het Verdrag op te nemen, wordt het vermogen van staten om de verantwoordelijken te onderzoeken en te bestraffen versterkt. Het zou bovendien een duidelijk signaal afgeven: burgers mogen nooit als onderhandelingsmiddel worden gebruikt.